پمپ چیست

1398/13/03 241

پمپ چیست  

پمپ یا تلمبه به دستگاهی گفته میشود که نیروی مکانیکی را از یک منبع خارجی گرفته و به انرژی هیدرولیکی تبدیل می کند و به سیالی که از آن عبور میکند، انتقال می دهد و نتیجه آن بالا بردن انرژی پتانسیل ( فشار سیال عبوری از پمپ ) سبب انتقال مایع به ارتفاع بالاتر و یا حتی پایین تر می شود، این جابه جایی می تواند شامل انتقال مایع از منبع به مقصد و یا گردش سیال در یک سیستم بسته باشد .

تقسیم بندی پمپ ها :

در مطالب فوق منظور از سیال جریان رونده و مایعی است که پمپ آن را انتقال میدهد که میتواند شامل آب، گازوئیل یا هر مایع دیگر باشد .

به طور کلی پمپها به دو دسته تقسیم می شوند که در موارد زیر به طور مختصر اشاره به آن میکنیم :

 

۱- پمپ های جابجایی مثبت

۲- پمپ های حرکتی یا دینامیکی

 

حال به تقسیمات دو دسته میپردازیم :

۱- پمپهای جابجایی مثبت خود به دو نوع تقسیم بندی میشوند که به صورت زیر است :

 

الف- متقابل (رفت و برگشتی) که شامل پمپ های پیستونی و دیافراگمی میشود. 

 

۱-پمپ های پیستونی: در دو نوع تک مرحله ای و چند مرحله ای می باشد. که عملکرد هر دو دسته به این صورت می باشد که با بالا و پایین شدن پیستونها، سیال در محفظه پمپ در بین پیستونها گیر افتاده و پس از بالارفتن فشار ، سیال از قسمت خروجی پمپ خارج میشود. برای مثال پمپهای کارواش خانگی و صنعتی.

۲-پمپ های دیافراگمی: در دو نوع تک مرحله ای و چند مرحله ای می باشد که عملکرد آن به این صورت می باشد که با بازشدن دیافراگم در قسمت ورودی پمپ، سیال وارد محفظه پمپ میشود و با بسته شدن دیافراگم باعث بالا رفتن فشار سیال می گردد و در نهایت با بازشدن دیافراگم در قسمت خروجی پمپ سیال از پمپ خارج میشود.

کارکرد پمپ های دیافراگمی خود به دو نحو صورت میگیرد : ۱- دیافراگم ها با جریان مایع عمل می کند (بازوبسته میشوند) ۲-دیافراگم ها به صورت مکانیکی عمل میکنند (بازوبسته میشوند) برای مثال می توان از پمپ های تزریق کلر و تزریق مواد شیمیایی که اصطلاحا به آنها دوزینگ پمپ میگویند، نام برد. 

 

ب-پمپ های دوار : این نوع پمپ هم به دو دسته روتور تک و روتور چندگانه تقسیم میشود که در هر دو نوع شامل پمپ های ذیل می باشد :

 

a) پمپ چرخ دنده ای (Gear pump) : این پمپ ها از تعدادی چرخ دنده تشکیل شده اند که با یکدیگر درگیرند، ضمن اینکه این چرخ دنده ها از هم جدا می شوند، بین آنها خلاء نسبی به وجود می آید و مایع از ورودی به داخل کشیده میشود و با قرار گرفتن سیال بین دنده ها و بدنه، سیال با فشار به سمت خروجی پمپ رانده میشود.

پمپ چرخ دنده ای از مدل های دنده ای ساده، دنده ای مارپیچی، دنده ای جناغی تولید می شوند.

 

b) پمپ تیغه ای (Vane pump) : این نوع پمپ ها از یک بدنه و یک عضو دوار (Rotor) و تعدادی تیغه که در شیارهایی تعبیه شده در عضو دوار قرار دارند، تشکیل شده اند. مکانیسم کار این نوع پمپ بدین صورت می باشد، هنگامیکه گرداننده می چرخد بعلت مختلف المرکز بودن آن با بدنه بر اثر نیروی گریز از مرکز، تیغه ها از داخل شیارها خارج شده و با بدنه تماس حاصل میکنند و چون جداره گردنده فواصل مختلفی با بدنه دارد. تیغه ها فضای داخل تلمبه را به حجم های نامساوی تقسیم می کنند و همین امر باعث زیادشدن خلاء در محفظه میگردد و در نهایت باعث افزایش فشار خروجی سیال میگردد.

 

c) پمپ پیچی (Screw pump) : در این نوع پمپ ها سیال توسط یک یا دو پیچ متحرک منتقل می شود.

 

d) پمپ زائددار (Lobe pump) : در این نوع پمپ بجای چرخ دنده از دو قطعه متحرک استفاده شده که با چرخش این دو قطعه بر روی همدیگه باعث انتقال سیال میگردد.

 

۲-پمپ های حرکتی یا دینامیکی (Dynamic pump) : این نوع پمپ ها نیز به دو دسته تقسیم میشوند : ۱- اثرات خاص ۲-پمپ های گریز از مرکز(سانتریفیوژ).

 

۱-پمپ های اثرات خاص:  شامل پمپ های گازی و الکترومغناطیسی و... می باشد.

۲-  پمپ های گریز از مرکز(سانتریفیوژ):  اصول کار این پمپ ها بر اساس نیروی گریز از مرکز می باشد. بدین معنی که در این نوع پمپ ها انرژی جنبشی سیال از طریق یک پروانه افزایش می یابد و به سیال سرعت میبخشد. به دلیل ویژگی های مطلوب پمپهای گریز از مرکز، امروزه بیش از ۲/۳  از پمپ های مورد نیاز از این نوع است. حال به انواع مدل های این پمپ میپردازیم :

 

a)پمپ جریان محوری : در این پمپ ها سیال در امتداد محور پروانه وارد محفظه پمپ می شود و سپس موازی با آن از قسمت دهانه خروجی پمپ خارج می شود، این پمپ ها برای ظرفیت(دبی) بالا و هد نسبتا کم بکار میرود.

b)پمپ جریان شعاعی : در این نوع پمپ ها مایع از مرکز پروانه وارد شده و در امتداد شعاع چرخش محور به طرف محیط پروانه جریان می یابد و سپس از دهانه خروجی پمپ خارج میشود. معمولا این پمپ ها برای آبدهی پایین و هد بالا مورد استفاده قرار میگیرد. مانند پمپ های سری CA و TP کالپدا ایتالیا.

c)پمپ جریان مخلوط یا ترکیبی : در این پمپ ها مایع به موازی محور، وارد پروانه شده و با چرخش پروانه مایع با زاویه ۴۵ درجه از دهانه پمپ خارج می شود.

 

تعداد مراحل(طبقات) در پمپ های گریز از مرکز :

پمپ های گریز از مرکز ممکن است یک مرحله ای باشند (single stage) و یا چند مرحله ای باشند (multi stage) :

 

پمپ تک مرحله ای (single stage) :

این پمپ ها دارای یک پروانه می باشند.

این نوع پمپ ها به صورت حلزونی ساخته میشوند.

حداکثر ارتفاع(هد) پمپاژ در این نوع پمپ ها تا ۹۵ متر می باشد.

برای مثال یک نوع از پمپ های تک مرحله ای مانند سری EN پمپیران FS ابارا ایتالیا می توان نام برد.

 

پمپ چند مرحله ای (multi stage) :

در این پمپ ها تعداد پروانه ها می تواند بیشتر از یک پروانه باشد.

ارتفاع(هد) پمپاژ این نوع پمپ ها بالاتر از پمپ ها تک مرحله ای است به همین خاطر برای هد بیشتر از ۱۰۰ متر معمولا از این نوع پمپ ها استفاده میشود.

برای مثال یک نوع از پمپ های چند مرحله ای مانند سری WKL پمپیران و CR گراندفوس می توان نام برد.